Żółwin na starych mapach, wiek XVIII i XIX

Stare mapy to często dzieła sztuki, piękne sztychy lub ręcznie barwione miedzioryty. Ale także źródło niezwykle ciekawych informacji historycznych. Poszukaliśmy na nich Żółwina.

Najstarsza mapa, na której znaleźliśmy Żółwin, a właściwie Żulwin, to miedzioryt sporządzony w 1783 roku sygnowany przez „Karola de Perthees Pułkownika i J.K.Mci. Geografa”, jako „Okolica Warszawy w Diametrze Piąciu Mil”.

Zielony, ręcznie barwiony pas, oddzielający Żółwin od Nadarzyna, , to według legendy tej mapy „bagna i błota”. Główna droga z Żółwina prowadzi przez Strzeniówkę do Nadarzyna i „drogi pocztowej” do Warszawy. Próżno by jej jednak szukać w obecnej sieci dróg.

Nieco późniejsza i mniej dokładna mapa tego samego autora z 1892 roku również pokazuje „Żułwin”. Oto „Mappa szczególna Województwa Rawskiego – Karola de Perthees – Pułkownika Woysk Koronnych JKM Geografa”.

O 20 lat późniejsza mapa Dawida Gillyego, „Specialkarte von Südpreussen”, wydana w Berlinie w 1802-1803 roku, jest już znacznie dokładniejsza.

Zwraca uwagę bogata sieć dróg i porozrywany obszar leśny, dużo gęstszy wokół Owczarni, niż w obrębie obecnego Lasu Młochowskiego. Po miejscowości Dembe pozostała obecnie tylko Leśniczówka Dębak.

Ciekawe informacje można znaleźć na późniejszej o 40 lat  wojskowej mapie kwatermistrzowskiej „Topograficzna Karta Królestwa Polskiego”, z 1843 roku. Wszyscy wiemy, gdzie obecnie jest Urszulin, a jednak na tej mapie to druga nazwa Owczarni.  Do Nadarzyna i „szosy gubernialnej” prowadzi z Żółwina prosty trakt przez las.

Mapy są również źródłem informacji, jak zmieniała się nazwa naszej miejscowości. Do dziś wielu mieszkańców mówi, że mieszka „na  Żółwieniu”, a nie „w Żółwinie”. Żółwień znaleźliśmy na mapie Wojciecha Chrzanowskiego, Karta dawnéj Polski z przyległémi okolicami krajów sąsiednich według nowszych materyałów  z 1859 roku. Tu znów, w pobliżu Zaborowa pojawia się Dębowa.

Na późniejszej o 14 lat mapie austriackiej, „General-Karte von Central-Europa, K.u.k. Militärgeographisches Institut in Wien”, z roku 1873 jesteśmy znów w Żółwinie, a nie na Żółwieniu.

W kolejnym artykule przyjrzymy się mapom z XX wieku.

 

Dodaj komentarz